Bu ürünler insan zekası ile ortaya çıkan; edebiyat ve sanat eserleri, bilgisayar programları, buluşlar, tasarımlar, vb. ürünleri kapsar.

Fikri hak, fikir ürünlerinin sahipleri için, ürünlerinden diğer kişilerin yararlanmasına izin verme ve haksız yararlanılmasını önleme hakkı olarak yorumlanmaktadır.

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, herkesin toplumun kültür hayatına katılmak, güzel sanatlardan etkilenmek, bilim alanındaki gelişimi ve bunun yararlarını paylaşmak hakkına sahip olduğunu ve herkesin, yarattığı her türlü bilim, edebiyat ve sanat eserleri ile ilgili olarak doğacak manevi ve maddi yararlarının korunmasına hakkı olduğunu öngörmektedir.

Toplum hayatı, insanların yaratıcılık işlevine ve yaratıcı fikir ürünlerine gereksinim duyar. Toplum hayatının, insanların yaratıcı ve üretici düşünce gücü olmaksızın gelişmesi ve fikir ürünlerinin toplum içinde ve toplumlar arasında hızla, bağımsız şekilde yayılmasına engel olabilmek mümkün değildir. Fikir ürünlerinin insanlar tarafından öğrenilmesi ve özümsenmesini önlemek düşünülemez.

Edebiyat ve sanat eserleri toplumda ortak duygu ve coşkuları oluşturmak, beslemek ve bütünleştirmek yoluyla toplum yaşamının ve toplumsal birliğin temelini oluşturur.

Toplumlar, yaratıcı fikir ürünleri ile fikir ürünü eser sahipleri ve toplumlar arasındaki ilişkinin düzenlenmesi gerektiğini de değerlendirmişlerdir.

Bu düzenlemenin fark edilmesi, toplumların yaratıcı düşünce gücüne duydukları saygının en belirgin göstergesidir.

Fikir ürünleri ve bunların sahiplerinin yasal koruma altına alınması zorunluluğu zaman içinde oluşmuştur. Eser sahiplerinin, eserleri ile ilgili hak ve yararlarını ifade eden fikri hakları koruma, ilke ve esasları, ulusal ve uluslararası alanda öngörülen kurallar topluluğu olarak düzenlenmiştir.

Fikri haklar ile ilgili ulusal düzenlemelerin ve uluslararası alanda devletlerin birlikte önlemler öngörmeleri ve bunları geliştirme çabalarının temel nedeni; eserler üzerinde eser sahiplerinin manevi ve maddi haklarının en iyi şekilde korunması hedefidir.

Bu hedefler, toplumun, yaratıcı ve üretici düşünce gücüne duyduğu saygının, bu gücün toplum hayatının daha da güçlenmesine ve zenginleşmesine olan katkısının özendirici bir karşılığı olarak önem taşımaktadır.

Toplumların düşünce gücüne sağladığı ekonomik koşullar, eser sahibi yanında gerçekte toplum için de maddi ve manevi bir kaynaktır.

Bir ülkenin uygarlık düzeyini belirleyen kültür ve sanat hayatı, mutlak düzenli bir ortam gerektirir. Düzen unsurundan yoksun, dağınık bir ortam içinde fikir ve sanat değerlerinin erimesi ve kültür hayatının yozlaşması kaçınılmazdır. Kültür ve sanat hayatının düzeni ise, öncelikle, eser yaratıcı güçlerin hakları ve yararlarının korunması ile ilgili hukuk kurallarının varlığına ve etkinliğine bağlıdır.

KAYNAK: DPT Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, Fikri ve Sınai Haklar Özel İhlisas Komisyonu Raporu, Ankara 1994